Yapay Zeka Destekli Nörogörüntüleme: 2026'nın Öne Çıkan Gelişmeleri
nöropsikoloji
yapay zeka
beyin görüntüleme
Nöropsikoloji alanında 2025-2026 yılları, yapay zeka (AI) ile beyin görüntüleme teknolojilerinin entegrasyonunda önemli atılımların yaşandığı bir dönem olmuştur. Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) ve difüzyon tensör görüntüleme (DTI) verilerinin derin öğrenme algoritmaları ile analiz edilmesi, nörolojik hastalıkların erken tanısında devrim niteliğinde sonuçlar ortaya koymuştur.
Son araştırmalar, konvolüsyonel sinir ağlarının (CNN) beyin tümörü tespitinde %97'nin üzerinde doğruluk oranına ulaştığını göstermektedir. Ayrıca, Alzheimer hastalığının klinik belirtiler ortaya çıkmadan 5-10 yıl önce tespit edilmesini mümkün kılan biyobelirteç analizi çalışmaları, nöropsikolojik değerlendirme pratiklerini temelden değiştirmeye başlamıştır.
Türkiye'de bu alanda öncü çalışmalar yapan ODTÜ Bilişsel Bilimler Bölümü ve Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı, uluslararası işbirliği projeleriyle beyin-bilgisayar arayüzü (BCI) teknolojilerinin geliştirilmesine katkı sağlamaktadır. 2025 yılında başlatılan TÜBİTAK destekli "Nöral Ağ Haritalama Projesi", Türkiye'nin bu alandaki en kapsamlı girişimi olarak dikkat çekmektedir.
Nöroplastisite ve Bilişsel Rehabilitasyon
Nöroplastisite — beynin kendini yeniden organize etme kapasitesi — son yıllarda klinik nöropsikolojinin en heyecan verici alanlarından biri haline gelmiştir. Travmatik beyin yaralanması (TBI) sonrası bilişsel rehabilitasyon programlarında sanal gerçeklik (VR) tabanlı müdahalelerin etkinliğini inceleyen çok merkezli çalışmalar, geleneksel yöntemlere kıyasla %40 daha hızlı iyileşme süreleri bildirmektedir.
İstanbul Üniversitesi Deneysel Psikoloji Laboratuvarı'nın yürüttüğü araştırmalar, müzik terapi ve nöroplastisite arasındaki ilişkiyi incelemekte olup, Türk makam müziğinin prefrontal korteks aktivitesi üzerindeki etkilerine dair ilgi çekici bulgular elde etmiştir. Karar verme süreçlerinin nöropsikolojik boyutunu anlamak için game theory yaklaşımları da bu alana entegre edilmektedir.
Kaynak: Öztürk, A. ve ark. (2025). "VR-tabanlı bilişsel rehabilitasyonun nöroplastik etkileri." Türk Nöropsikoloji Dergisi, 12(3), 45-62. | Smith, J. et al. (2026). "AI-enhanced neuroimaging: A systematic review." Nature Neuroscience, 29(2), 112-128.
Bilişsel Sinirbilim ve Duygusal İşleme Mekanizmaları
bilişsel sinirbilim
duygu
amigdala
Duygusal işlemenin nöral temellerini anlamaya yönelik çalışmalar, amigdala-prefrontal korteks bağlantılarının rolünü yeniden tanımlamıştır. Son bulgular, duygusal düzenleme mekanizmalarının önceden düşünülenden çok daha dağınık bir nöral ağ üzerinden çalıştığını ortaya koymaktadır.
Ankara Üniversitesi Beyin Araştırmaları Merkezi'nin son çalışması, stres altında karar verme süreçlerinde ventromedial prefrontal korteksin kritik rolünü destekleyen yeni kanıtlar sunmuştur. Araştırma, 200'den fazla katılımcıyla gerçekleştirilen longitudinal bir çalışma tasarımı kullanmış olup, Türkiye'deki en kapsamlı bilişsel sinirbilim çalışmalarından biri olma özelliğini taşımaktadır.
Dijital fenotipler — akıllı telefon kullanım kalıplarından elde edilen davranışsal veriler — psikolojik durumun nörobiyolojik korelasyonlarını tespit etmede yeni bir pencere açmaktadır. Bu yaklaşım, özellikle depresyon ve anksiyete bozukluklarının erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesinde umut verici sonuçlar göstermektedir.
Kaynak: Yılmaz, B. ve ark. (2026). "Dijital fenotipleme ve nöropsikolojik değerlendirme." Bilişsel Sinirbilim Dergisi, 8(1), 23-38.
Türkiye'den Nöropsikoloji Yenilikleri
Türkiye
inovasyon
TÜBİTAK
Türkiye, nöropsikoloji alanında giderek daha güçlü bir araştırma altyapısı oluşturmaktadır. Boğaziçi Üniversitesi Bilişsel Bilimler Programı, Avrupa Birliği Horizon projelerine aktif katılım sağlayarak uluslararası düzeyde tanınırlık kazanmıştır. Özellikle dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) alanında geliştirilen yeni nöropsikolojik test bataryaları, Türk kültürel bağlamına uygun norm çalışmaları ile desteklenmektedir.
Koç Üniversitesi'ndeki bir araştırma ekibi, çift dilli bireylerde bilişsel esnekliği inceleyen ve uluslararası bilim çevrelerinde büyük ilgi gören bir çalışma yayımlamıştır. Bu çalışma, Türkçe-İngilizce çift dilli bireylerin prefrontal korteks aktivasyonlarının tek dilli bireylere göre anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur.
Ayrıca, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde kurulan Nöroteknoloji Laboratuvarı, transkraniyal doğru akım stimülasyonu (tDCS) ve transkraniyal manyetik stimülasyon (TMS) gibi non-invaziv beyin stimülasyon tekniklerinin klinik uygulamalarında öncü çalışmalar yürütmektedir.
Kaynak: Demir, S. ve ark. (2025). "Türk kültürüne uyarlanmış nöropsikolojik test bataryası geliştirme çalışması." Türk Psikoloji Dergisi, 40(96), 78-95.